Wielu osobom upadłość konsumencka kojarzy się z całkowitą utratą majątku i pozostaniem „z niczym”. To jeden z największych mitów. W rzeczywistości przepisy chronią dłużnika w znacznie większym stopniu, niż mogłoby się wydawać.
Prawo wyraźnie wskazuje, że pewne rzeczy są niezbędne do życia i nie mogą zostać zajęte — nawet w toku postępowania upadłościowego.
Dlaczego istnieją wyłączenia?
Celem upadłości konsumenckiej nie jest doprowadzenie dłużnika do skrajnej biedy, lecz umożliwienie mu oddłużenia przy jednoczesnym zachowaniu minimum egzystencji. Dlatego ustawodawca wprowadził katalog przedmiotów i świadczeń, które pozostają poza zasięgiem syndyka.
Co ważne, zasady te w dużej mierze odpowiadają przepisom dotyczącym egzekucji komorniczej.
Podstawowe przedmioty codziennego życia
Syndyk nie może zabrać rzeczy niezbędnych do funkcjonowania w życiu codziennym. Chodzi przede wszystkim o:
- odzież i rzeczy osobiste,
- podstawowe meble,
- sprzęt gospodarstwa domowego (lodówka, kuchenka, pralka),
- pościel i przedmioty codziennego użytku.
Nie oznacza to oczywiście ochrony dóbr luksusowych — drogi sprzęt RTV czy ekskluzywne wyposażenie mogą zostać sprzedane, jeśli ich wartość wykracza poza standardowe potrzeby. Więcej o tym, co wchodzi do masy upadłości, przeczytasz we wpisie o składnikach masy upadłościowej.
Narzędzia pracy i nauki
Szczególnie istotna jest ochrona przedmiotów umożliwiających zarabianie. Syndyk nie powinien zajmować rzeczy, które są niezbędne do wykonywania pracy — np. narzędzi rzemieślniczych, komputera czy specjalistycznego sprzętu.
Podobna ochrona dotyczy przedmiotów potrzebnych do nauki, zwłaszcza w przypadku dzieci lub osób zdobywających kwalifikacje zawodowe. O tym, jak upadłość wpływa na sytuację rodziny, piszemy w artykule dziecko a upadłość konsumencka.
Dochody i świadczenia
Upadłość nie oznacza utraty całego wynagrodzenia. Dłużnikowi pozostaje część dochodu odpowiadająca kwocie wolnej od zajęcia. Ochronie podlegają także m.in.:
- świadczenia rodzinne (np. „800 plus”),
- alimenty,
- zasiłki socjalne.
Dzięki temu osoba w upadłości ma zapewnione środki na podstawowe potrzeby. Szczegóły dotyczące ochrony świadczeń społecznych opisujemy w osobnym wpisie: czy upadłość konsumencka pozbawi nas świadczeń społecznych?
Sporne kwestie – samochód i wartościowe przedmioty
Niektóre składniki majątku są oceniane indywidualnie. Samochód to dobry przykład — może zostać sprzedany, ale jeśli jest niezbędny do pracy lub życia (np. w przypadku osoby z niepełnosprawnością), możliwe jest pozostawienie go dłużnikowi.
Podobnie bywa z elektroniką czy sprzętem sportowym — wszystko zależy od ich wartości i znaczenia dla codziennego funkcjonowania. Kwestie te rozstrzyga sąd, dlatego warto wiedzieć, jakie obowiązki ciążą na upadłym w toku całej procedury.
Wnioski
Upadłość konsumencka nie pozbawia człowieka podstaw do życia. Wręcz przeciwnie — system przewiduje konkretne zabezpieczenia, które mają umożliwić normalne funkcjonowanie mimo trudnej sytuacji finansowej. Warto znać te prawa, bo pozwalają one podejść do całej procedury z większym spokojem.
Jeśli dopiero rozważasz ten krok, sprawdź, jakie są warunki ogłoszenia upadłości konsumenckiej lub jak wygląda życie po upadłości konsumenckiej.