Czego komornik nie może zająć? Świadczenia i majątek wyłączone spod egzekucji

Egzekucja komornicza ma doprowadzić do spłaty długu, ale nie może pozbawić dłużnika i jego rodziny środków do życia. Dlatego przepisy wyłączają spod zajęcia część świadczeń pieniężnych i przedmiotów codziennego użytku. Poniżej znajdziesz dwie listy – pieniądze, których komornik nie może zabrać, oraz rzeczy, których nie może zająć – a także instrukcję, jak udowodnić, że pieniądze na koncie pochodzą ze świadczeń chronionych.

Jakich świadczeń nie może zająć komornik? Lista

Poniższe świadczenia są całkowicie wyłączone spod egzekucji – komornik nie może ich zająć ani u instytucji, która je wypłaca, ani na rachunku bankowym:

• świadczenie wychowawcze 800 plus,
• świadczenia rodzinne – m.in. zasiłek rodzinny z dodatkami, zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy, jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka i świadczenie rodzicielskie,
• alimenty otrzymywane przez dłużnika (np. na dziecko),
• świadczenia z funduszu alimentacyjnego,
• zasiłek dla opiekuna,
• świadczenia z pomocy społecznej – zasiłki stałe, okresowe i celowe,
• świadczenie Dobry Start (300 zł na wyprawkę szkolną),
• świadczenia z programu „Aktywny rodzic” (w tym tzw. babciowe),
• świadczenie wspierające dla osób z niepełnosprawnościami,
• jednorazowe świadczenie z programu „Za życiem”,
• dodatek mieszkaniowy,
• świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w pieczy zastępczej,
• dodatki osłonowe i energetyczne przyznane w ramach rządowych programów (np. dodatek osłonowy, węglowy, elektryczny),
• trzynasta i czternasta emerytura,
• dodatek pielęgnacyjny wypłacany przy emeryturze lub rencie.

Świadczenia chronione tylko częściowo

Część dochodów można zająć, ale z ograniczeniami. Warto je odróżniać od świadczeń wyłączonych całkowicie:

• wynagrodzenie za pracę – komornik musi zostawić kwotę wolną (w 2026 r. 3605,85 zł netto przy pełnym etacie), chyba że egzekwuje alimenty,
• emerytura i renta – obowiązuje kwota wolna liczona od najniższej emerytury (75% przy długach zwykłych, 50% przy alimentach),
• środki na rachunku bankowym – w 2026 r. wolne od zajęcia jest 3604,50 zł miesięcznie, łącznie dla wszystkich rachunków (nie dotyczy alimentów).

Czy komornik może zająć 800 plus?

Nie. Świadczenie wychowawcze jest całkowicie wyłączone spod egzekucji – także wtedy, gdy komornik ściąga zaległe alimenty. Ochrona nie znika po przelewie na konto: zajęcie rachunku bankowego nie obejmuje kwot pochodzących ze świadczeń wyłączonych spod egzekucji. W praktyce bank nie zawsze rozpozna jednak pochodzenie pieniędzy automatycznie – o tym, jak to wykazać, piszemy niżej.

Czy komornik może zająć alimenty?

Alimenty, które otrzymujesz (np. na dziecko), nie podlegają egzekucji. Komornik nie może ich zająć w związku z Twoimi długami. To samo dotyczy świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wypłacanych wtedy, gdy egzekucja alimentów od drugiego rodzica okazała się bezskuteczna.

Inną sprawą są alimenty, które sam płacisz. Jeśli masz zaległości alimentacyjne, egzekucja z Twoich dochodów jest wyjątkowo dotkliwa – szczegóły w sekcji o wyjątku alimentacyjnym.

Czy komornik może zająć zasiłek dla bezrobotnych?

Zasiłek dla bezrobotnych nie jest całkowicie wyłączony spod egzekucji, ale podlega ochronie podobnej jak wynagrodzenie za pracę. Ponieważ jego wysokość jest znacznie niższa niż płaca minimalna, przy długach zwykłych w praktyce zwykle cały mieści się w kwocie wolnej. Przy egzekucji alimentów komornik może natomiast zająć jego część – do 60%.

Przedmioty wyłączone spod egzekucji – lista

Kodeks postępowania cywilnego (art. 829) wymienia rzeczy, których komornik nie może zająć. Są to:

• podstawowe wyposażenie domu, pościel, bielizna i codzienne ubrania niezbędne dla dłużnika i jego domowników,
• ubranie potrzebne do pracy lub służby,
• zapasy żywności i opału wystarczające dla dłużnika i domowników na jeden miesiąc,
• jedna krowa albo dwie kozy lub trzy owce potrzebne do wyżywienia rodziny, wraz z paszą i ściółką do najbliższych zbiorów,
• narzędzia i przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej oraz surowce potrzebne do produkcji na tydzień – z wyjątkiem pojazdów mechanicznych,
• pieniądze na bieżące utrzymanie – u osoby ze stałym wynagrodzeniem kwota odpowiadająca niezajmowalnej części pensji za czas do najbliższej wypłaty, a u osoby bez stałego dochodu kwota niezbędna dla niej i rodziny na dwa tygodnie,
• przedmioty potrzebne do nauki, dokumenty osobiste, odznaczenia i przedmioty kultu religijnego,
• przedmioty codziennego użytku, które dałoby się sprzedać tylko znacznie poniżej wartości, a które mają dla dłużnika znaczenie użytkowe,
• przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność dłużnika lub członka jego rodziny (np. wózek, sprzęt rehabilitacyjny).

Warto pamiętać, że ochrona dotyczy rzeczy niezbędnych. Lodówka, łóżko czy pralka zwykle zostaną, ale przedmioty wartościowe lub posiadane w nadmiarze – np. drugi telewizor, konsola do gier czy kolekcja – mogą zostać zajęte. Samochód co do zasady nie jest chroniony, nawet jeśli służy do dojazdów do pracy. Nie warto też ukrywać takich rzeczy przed komornikiem. Grozi to odpowiedzialnością karną i zwykle tylko pogarsza sytuację.

Wyjątek alimentacyjny – kiedy ochrona jest słabsza

Jeśli komornik egzekwuje zaległe alimenty, przepisy działają na korzyść osoby uprawnionej, a nie dłużnika:

• z wynagrodzenia można zająć do 60% netto, bez kwoty wolnej,
• nie obowiązuje kwota wolna na rachunku bankowym, więc bank może przekazać komornikowi całe saldo,
• z emerytury lub renty można zająć więcej, a kwota wolna jest niższa (50% najniższej emerytury zamiast 75%),
• zasiłek dla bezrobotnych może zostać zajęty do 60%.

Wyjątek alimentacyjny nie oznacza jednak, że komornik może zająć wszystko. Świadczenia z listy całkowicie wyłączonych – w tym 800 plus i świadczenia rodzinne – pozostają chronione również przy egzekucji alimentów.

Jak wykazać komornikowi pochodzenie pieniędzy na koncie?

Gdy na zajęty rachunek wpływają zarówno świadczenia chronione, jak i inne środki, bank może nie odróżnić jednych od drugich. Wtedy to Ty musisz wykazać, skąd pochodzą pieniądze. Najlepiej zrobić to w ten sposób:

1. Zbierz dokumenty. Przygotuj decyzję lub informację o przyznaniu świadczenia (ZUS, MOPS, urząd gminy), wyciąg z rachunku z opisanymi przelewami i – jeśli to możliwe – zaświadczenie od instytucji wypłacającej o kwotach i datach wypłat.
2. Złóż pisemny wniosek do komornika. Podaj sygnaturę sprawy, wskaż, które wpływy pochodzą ze świadczeń wyłączonych spod egzekucji, i poproś o zwolnienie tych kwot spod zajęcia oraz zwrot środków, jeśli zostały już przekazane.
3. Poinformuj bank. Przekaż kopię wniosku i dokumentów także do banku – przyspieszy to wyjaśnienie sprawy.
4. Jeśli komornik odmówi – złóż skargę. Na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejonowego, którą wnosi się w terminie 7 dni za pośrednictwem komornika.

Rachunek rodzinny – sposób na uniknięcie problemu

Prawo bankowe przewiduje tzw. rachunek rodzinny. Mogą na niego wpływać wyłącznie świadczenia wyłączone spod egzekucji i tylko z rachunków instytucji, które je wypłacają. Dzięki temu środki są czytelnie oddzielone od pozostałych pieniędzy, a ryzyko ich omyłkowego zajęcia jest znacznie mniejsze. Taki rachunek otwiera się w banku na wniosek osoby uprawnionej do świadczeń, a następnie podaje jego numer instytucji wypłacającej.

Podsumowanie

Komornik nie może zająć świadczeń socjalnych przeznaczonych na utrzymanie rodziny, alimentów otrzymywanych przez dłużnika ani przedmiotów niezbędnych do codziennego życia i pracy. Ochrona nie jest jednak automatyczna w każdej sytuacji – zwłaszcza gdy pieniądze mieszają się na jednym rachunku. Podobne zasady obowiązują w upadłości konsumenckiej: syndyk również nie może zabrać świadczeń, których nie zajmie komornik. Jeśli komornik zajął środki, które Twoim zdaniem są chronione, działaj szybko: termin na skargę wynosi tylko 7 dni. W razie wątpliwości warto skonsultować dokumenty z prawnikiem, który oceni, czy zajęcie było prawidłowe.

Stan prawny: październik 2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.