Wraz z wejściem w życie nowelizacji ustawy – Prawo restrukturyzacyjne z 25 lipca 2025 r. polski system restrukturyzacyjny przeszedł znaczącą modernizację. Zmiany te nie ograniczyły się do kosmetyki – przyniosły nową logikę postępowania o zatwierdzenie układu (PZU), w tym m.in. wprowadzenie ustawowych terminów dla kluczowych czynności. Jedną z najistotniejszych nowości jest określenie maksymalnego, czteromiesięcznego terminu na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu od dnia obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego. To pozornie techniczne rozwiązanie ma w praktyce ogromne znaczenie dla dłużników i wierzycieli.
Czym jest obwieszczenie o dniu układowym?
Obwieszczenie o dniu układowym to formalny moment rozpoczęcia tzw. okresu ochronnego dłużnika – czasu, w którym przedsiębiorca uzyskuje tarczę przed egzekucją i może prowadzić negocjacje z wierzycielami. Jest to element charakterystyczny wyłącznie dla postępowania o zatwierdzenie układu, które – w odróżnieniu od postępowań sądowych – ma w dużej mierze charakter pozasądowy.
Obwieszczenie następuje w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ) na wniosek dłużnika za pośrednictwem nadzorcy układu. Wpis w KRZ wywołuje natychmiastowy skutek prawny: wierzyciele nie mogą prowadzić egzekucji, a dłużnik zyskuje czas na przygotowanie dokumentacji, propozycji układowych oraz planu restrukturyzacyjnego.
Rola obwieszczenia w PZU
Po obwieszczeniu o dniu układowym dłużnik zyskuje cztery miesiące względnego spokoju. W tym okresie może w sposób uporządkowany negocjować warunki układu, przedstawić wierzycielom test zaspokojenia oraz dopracować plan restrukturyzacyjny. Nadzorca układu pełni w tym czasie funkcję koordynatora – monitoruje sytuację finansową, zabezpiecza majątek i wspiera strony w negocjacjach.
Kiedy warto ogłaszać obwieszczenie?
Obwieszczenie nie jest obowiązkowe – stanowi decyzję strategiczną dłużnika. Z praktyki doradców restrukturyzacyjnych wynika, że warto je ogłosić dopiero wtedy, gdy plan restrukturyzacyjny i propozycje układowe są już w znacznym stopniu przygotowane. Czteromiesięczny termin biegnie nieubłaganie, dlatego jego przedwczesne uruchomienie może spowodować utratę ochrony, zanim dokumentacja będzie gotowa.
Nowy termin – 4 miesiące na złożenie wniosku
Najważniejszą zmianą wprowadzoną nowelizacją z 25 lipca 2025 r. jest sztywny, ustawowy termin 4 miesięcy na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu od dnia obwieszczenia o dniu układowym. Wynika on z art. 211 ust. 1 oraz nowych przepisów proceduralnych o harmonogramie czynności w PZU.
Oznacza to, że:
- dłużnik ma maksymalnie 4 miesiące na złożenie wniosku do sądu,
- po upływie tego terminu ochrona przed egzekucją wygasa z mocy prawa,
- sąd może odmówić rozpoznania wniosku, jeśli został złożony po terminie.
Co dzieje się po upływie tego terminu?
Po upływie 4 miesięcy od dnia obwieszczenia, dłużnik traci status „chronionego” – wierzyciele mogą ponownie wszczynać egzekucje, a sąd nie ma obowiązku rozpoznania wniosku o zatwierdzenie układu. Ustawodawca chciał w ten sposób ograniczyć sytuacje, w których przedsiębiorcy nadużywali mechanizmu ochrony, przeciągając negocjacje bez realnych działań naprawczych.
Wstrzymanie rozpoznania wniosku o upadłość
Warto przypomnieć, że samo obwieszczenie o dniu układowym ma wpływ także na inne postępowania – w szczególności na wniosek o ogłoszenie upadłości. Zgodnie z nowelizacją, rozpoznanie wniosku o upadłość ulega wstrzymaniu na czas trwania ochrony układowej. Dopiero po upływie 4 miesięcy sąd upadłościowy może wrócić do rozpoznania sprawy. To istotny bufor bezpieczeństwa dla dłużnika – pozwala mu uniknąć ogłoszenia upadłości, jeśli aktywnie prowadzi negocjacje z wierzycielami.
Praktyczne konsekwencje dla dłużnika i wierzycieli
Jak planować działania w „oknie ochronnym”?
Nowy, czteromiesięczny limit wymusza lepsze planowanie. Dłużnik musi już przed obwieszczeniem posiadać:
- wstępny plan restrukturyzacyjny,
- propozycje układowe,
- aktualne dane finansowe,
- wycenę majątku (często wykorzystywaną później w teście zaspokojenia).
W praktyce rekomenduje się, by nadzorca układu przeprowadził symulację harmonogramu: ile dni zajmie przygotowanie dokumentów, zebranie głosów wierzycieli i złożenie wniosku do sądu. Przekroczenie terminu jest bowiem nieodwracalne – ustawa nie przewiduje jego przedłużenia.
Typowe błędy i ewentualne ryzyko
- Zbyt wczesne obwieszczenie – dłużnik ogłasza dzień układowy, zanim jest gotowy z dokumentacją. Efekt: czas ochrony się kończy, zanim układ zostanie złożony.
- Brak współpracy z nadzorcą – nieaktualne dane finansowe lub brak testu zaspokojenia mogą podważyć wiarygodność planu.
- Ignorowanie wierzycieli publicznoprawnych – po nowelizacji ZUS i urząd skarbowy mają pełne prawo uczestniczyć w procesie i zgłaszać zastrzeżenia.
- Przeciąganie negocjacji – mechanizm ochronny nie służy do zyskania czasu „na przeczekanie”, lecz do realnej restrukturyzacji.
Obwieszczenie krok po kroku – mini-checklista
1. Wybór momentu
Zanim ogłosisz obwieszczenie – sprawdź, czy plan restrukturyzacyjny jest gotowy w min. 70%.
2. Wniosek do KRZ
Składasz go przez nadzorcę układu. Wniosek musi zawierać m.in. dane dłużnika, wstępne propozycje układowe oraz informację o nadzorcy.
3. Obwieszczenie w KRZ
Po publikacji dłużnik zyskuje ochronę – zawieszone zostają postępowania egzekucyjne, a majątek jest zabezpieczony.
4. Okres negocjacyjny (do 4 miesięcy)
W tym czasie dłużnik przedstawia wierzycielom plan restrukturyzacyjny i test zaspokojenia, prowadzi głosowanie nad układem lub przygotowuje wniosek o jego zatwierdzenie.
5. Złożenie wniosku o zatwierdzenie układu
Nie później niż 4 miesiące od dnia obwieszczenia. Złożenie po terminie powoduje utratę skutków ochronnych.
6. Koniec okresu ochronnego
Po upływie terminu, jeśli wniosek nie został złożony – ochrona wygasa, a wierzyciele mogą wznowić egzekucję.
Podsumowanie
Nowy czteromiesięczny termin na złożenie wniosku o zatwierdzenie układu to przełomowe rozwiązanie, które porządkuje praktykę restrukturyzacyjną i przeciwdziała nadużyciom. Dłużnicy muszą nauczyć się planować proces wcześniej i działać sprawniej, zaś wierzyciele zyskują większą przewidywalność.
Obwieszczenie o dniu układowym nie jest już tylko „technicznym początkiem” restrukturyzacji – to strategiczny moment, od którego zależy powodzenie całego postępowania. Dobrze zaplanowane, może stać się skutecznym narzędziem ochrony przedsiębiorstwa przed upadłością. Źle przygotowane – zamieni się w czteromiesięczną iluzję bezpieczeństwa.