Prawo restrukturyzacyjne w Polsce odgrywa kluczową rolę w ratowaniu przedsiębiorstw znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Umożliwia ono restrukturyzację zobowiązań, zawieranie układów z wierzycielami i uniknięcie upadłości. Jednak projekt nowelizacji z 5 stycznia 2026 r. wprowadza istotne zmiany, które mogą znacząco wpłynąć na przebieg postępowań o zatwierdzenie układu. Jednym z najważniejszych wprowadzonych mechanizmów jest tzw. „wstępna weryfikacja” dłużnika przed obwieszczeniem o ustaleniu dnia układowego. Zmiany te niosą ze sobą zarówno nowe obowiązki dla nadzorców i zarządców układu, jak i potencjalne ryzyko odmowy ochrony w przypadku nieprawidłowej oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.
Wstępna weryfikacja – czym jest i jakie ma znaczenie?
Nowelizacja Prawa restrukturyzacyjnego wprowadza obowiązek, aby nadzorca układu przed dokonaniem obwieszczenia o ustaleniu dnia układowego dokładnie przeanalizował sytuację ekonomiczną dłużnika. W praktyce oznacza to, że nadzorca musi ocenić, czy rozpoczęcie postępowania nie spowoduje pokrzywdzenia wierzycieli oraz czy dłużnik będzie w stanie regulować bieżące zobowiązania oraz koszty postępowania po dniu obwieszczenia. Wstępna weryfikacja obejmuje sporządzenie prognozy przyszłej sytuacji finansowej i przygotowanie odpowiedniego oświadczenia, które zostanie dołączone do wstępnego planu restrukturyzacyjnego.
Celem tego rozwiązania jest zwiększenie pewności, że układy zawierane w ramach PZU (postępowania o zatwierdzenie układu) będą realnie wykonalne. Dotychczas przepisy nie wymagały takiej oceny przed obwieszczeniem, co w praktyce prowadziło do sytuacji, w których układy były zatwierdzane pomimo niewystarczającej zdolności przedsiębiorstwa do ich wykonania. Nowe przepisy mają więc chronić zarówno wierzycieli, jak i same przedsiębiorstwa przed ryzykiem nieudanej restrukturyzacji.
Jak wygląda proces weryfikacji?
Zgodnie z projektem, nadzorca układu przed dokonaniem obwieszczenia musi:
- Przeanalizować bieżącą kondycję finansową dłużnika, w tym jego zdolność do terminowego regulowania zobowiązań powstałych po dniu obwieszczenia.
- Ocenić realność wdrożenia środków restrukturyzacyjnych przewidzianych we wstępnym planie układu, aby uniknąć ryzyka upadłości.
- Sporządzić oświadczenie zawierające uzasadnienie i prognozę finansową, które będzie stanowiło podstawę do dalszych czynności związanych z ustaleniem dnia układowego.
Dzięki temu sąd i wierzyciele otrzymują bardziej przejrzysty obraz sytuacji przedsiębiorstwa już na etapie wstępnym, co ułatwia późniejsze głosowanie nad układem i minimalizuje ryzyko zaskarżeń.
Ryzyko odmowy ochrony
Nowe przepisy wprowadzają również mechanizm chroniący wierzycieli przed pokrzywdzeniem. Obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego nie może zostać dokonane, jeśli analiza sytuacji dłużnika wskazuje na ryzyko niewypłacalności, bądź gdy wcześniejsze postępowanie restrukturyzacyjne wobec tego samego podmiotu zakończyło się umorzeniem lub obwieszczeniem w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Oznacza to, że wstępna weryfikacja może skutkować odmową dokonania obwieszczenia, a tym samym uniemożliwić rozpoczęcie postępowania restrukturyzacyjnego.
Dodatkowo, wierzyciele uzyskują nowe narzędzia do zgłaszania zastrzeżeń co do przebiegu postępowania. Mogą zgłaszać uwagi dotyczące zgodności z prawem zbierania głosów, dostępności do akt sprawy czy działań nadzorcy układu. W przypadku stwierdzenia uchybień, sąd może uchylić skutki obwieszczenia lub wstrzymać postępowanie, co dodatkowo zwiększa wymóg rzetelności i transparentności.
Praktyczne konsekwencje dla przedsiębiorców
Dla przedsiębiorców planujących restrukturyzację oznacza to konieczność staranniejszego przygotowania dokumentacji finansowej i realistycznej prognozy spłat. Wstępna weryfikacja wymaga od nich pełnej współpracy z nadzorcą układu i zapewnienia, że wszelkie informacje przekazane do planu restrukturyzacyjnego są rzetelne i aktualne. Niedopełnienie tego obowiązku może skutkować nie tylko odmową obwieszczenia, ale też ryzykiem odpowiedzialności prawnej nadzorcy lub zarządcy układu.
Dodatkowo przedsiębiorcy powinni uwzględnić w harmonogramach finansowych koszty związane z ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej nadzorcy, które nie są wliczane do kosztów postępowania, a jednocześnie są obowiązkowe dla zachowania zgodności z przepisami.
Podsumowanie
Projekt nowelizacji Prawa restrukturyzacyjnego wprowadza istotną innowację w postaci wstępnej weryfikacji dłużnika przed obwieszczeniem o ustaleniu dnia układowego. Z jednej strony zwiększa bezpieczeństwo wierzycieli i szanse na realne wykonanie układu, z drugiej strony wprowadza nowe obowiązki i ryzyka dla przedsiębiorców i nadzorców. Każde postępowanie będzie teraz wymagało starannej analizy finansowej, pełnej dokumentacji i przewidywania skutków dla wierzycieli.
Dla firm planujących restrukturyzację oznacza to konieczność dokładnego przygotowania i współpracy z profesjonalnymi prawnikami oraz doradcami restrukturyzacyjnymi, aby w pełni wykorzystać możliwości przewidziane nowymi przepisami i uniknąć ryzyka odmowy ochrony.
Skontaktuj się z nami, aby uzyskać profesjonalną pomoc prawną w zakresie planowania i prowadzenia postępowań restrukturyzacyjnych zgodnie z najnowszymi przepisami.