Problemy finansowe bardzo często wpływają na relacje w małżeństwie. Długi, windykacja, komornik czy brak stabilności finansowej potrafią doprowadzić do poważnych konfliktów, a w wielu przypadkach także do rozwodu. W sytuacji, gdy małżonkowie posiadają wspólne zobowiązania – kredyt hipoteczny, kredyty gotówkowe, leasing czy zadłużone karty kredytowe – pojawia się pytanie, czy możliwe jest rozwiązanie problemów finansowych poprzez jedną wspólną upadłość konsumencką. Niestety przepisy prawa upadłościowego nie przewidują wspólnej upadłości małżonków, a kwestie odpowiedzialności za długi po rozwodzie są bardziej skomplikowane niż wielu osobom się wydaje.
Czy można złożyć jeden wspólny wniosek o upadłość
Jednym z najczęstszych błędnych przekonań jest to, że małżonkowie mogą złożyć jeden wspólny wniosek o upadłość konsumencką, skoro mają wspólne długi i wspólny majątek. W praktyce nie jest to możliwe. Każdy z małżonków musi złożyć osobny wniosek o ogłoszenie upadłości, ponieważ każda osoba fizyczna jest odrębnym podmiotem prawa.
Oznacza to w praktyce, że:
- każdy z małżonków prowadzi osobne postępowanie upadłościowe,
- każdy ma własnego syndyka,
- każdy może mieć inny plan spłaty wierzycieli,
- majątek wspólny musi zostać rozliczony w postępowaniu,
- koszty postępowania są ponoszone oddzielnie.
Wspólne są natomiast długi, które powstały w trakcie trwania wspólności majątkowej.
Odpowiedzialność za wspólne kredyty po rozwodzie
Bardzo ważne jest zrozumienie, że rozwód nie powoduje podziału długów wobec banków czy firm pożyczkowych. Jeżeli kredyt był zaciągnięty wspólnie, bank nadal może żądać spłaty całego zobowiązania od każdego z byłych małżonków.
Podział długów ustalony umownie między byłymi małżonkami nie skutkuje wobec wierzycieli. Oznacza to, że mimo wyroku rozwodowego to bank i tak może dochodzić spłaty od obu osób.
W praktyce wygląda to tak, że:
- bank może żądać spłaty całego kredytu od jednej osoby,
- osoba, która spłaciła więcej, może dochodzić zwrotu od byłego małżonka,
- upadłość jednego małżonka nie zwalnia drugiego z odpowiedzialności,
- wierzyciele często kierują roszczenia do osoby, która ma wyższe dochody.
Dlatego bardzo często zdarza się, że po rozwodzie obie osoby decydują się na ogłoszenie upadłości konsumenckiej.
Podział majątku przed upadłością – bardzo ważna kwestia
Jednym z najważniejszych i jednocześnie najbardziej ryzykownych momentów jest podział majątku przed złożeniem wniosku o upadłość. Wiele osób próbuje „uratować” majątek poprzez przepisanie mieszkania, samochodu lub oszczędności na drugiego małżonka w trakcie rozwodu.
Trzeba jednak wiedzieć, że syndyk ma prawo zakwestionować podział majątku, jeżeli uzna, że jest on bezskuteczny do masy lub był dokonany z pokrzywdzeniem wierzycieli. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy:
- rozdzielność majątkowa i podział majątku nastąpił w okresie 24 miesięcy przed złożeniem wniosku o upadłość,
- jeden z małżonków otrzymał większość majątku,
- dłużnik przekazał swoją część majątku bez spłaty,
- majątek został przepisany w drodze darowizny.
W takiej sytuacji syndyk może wystąpić do sądu o uznanie podziału majątku za bezskuteczny lub ze skargą pauliańską przeciwko nabywcy a przekazany majątek może wrócić do masy upadłości i zostać sprzedany na spłatę wierzycieli.
Jak zaplanować rozwód i upadłość
Osoby, które jednocześnie planują rozwód i upadłość, powinny przede wszystkim działać bardzo ostrożnie i najlepiej po konsultacji ze specjalistą. Bardzo duże znaczenie ma kolejność działań.
Najczęściej rekomendowana kolejność wygląda następująco:
- Analiza długów i majątku.
- Konsultacja z prawnikiem lub doradcą restrukturyzacyjnym.
- Ustalenie sposobu podziału majątku.
- Przeprowadzenie rozwodu lub podziału majątku.
- Dopiero potem złożenie wniosków o upadłość przez obie osoby.
Nieprzemyślane działania mogą doprowadzić do utraty majątku, problemów z oddłużeniem albo sporów z syndykiem.
Podsumowanie
Rozwód i upadłość konsumencka bardzo często idą ze sobą w parze, szczególnie gdy przyczyną rozpadu małżeństwa były problemy finansowe. Małżonkowie nie mogą złożyć jednego wspólnego wniosku o upadłość – każde z nich musi przejść postępowanie oddzielnie. Wspólne długi nadal obciążają obie osoby, a podział majątku dokonany tuż przed upadłością może zostać zakwestionowany przez syndyka. Dlatego w takich sytuacjach kluczowe jest odpowiednie zaplanowanie działań i skorzystanie z pomocy specjalisty, aby nie pogorszyć swojej sytuacji prawnej i finansowej.